31 Temmuz 2019 Çarşamba

100 tavukluk setup



Karasal iklimi yaşayanlar için sezon sonuna yaklaşıyoruz. Bu yaz BSF larvalarının üretiminde modüler bir üretim tasarımı denemesi gerçekleştirdik. Gerek işgücü, gerek larva verimi gerekse ölçeklendirme konusunda son derece yararlı bir deneyim oldu. Endüstriyel ölçekte üretim için gerekli tecrübe, maliyet, otomasyon altyapısı tamamlanmak üzere. Bu arada 100 tavukluk bir stok için ticari yem kullanmadan yaptığımız denemelerde son derece yeterli yumurta verimi elde ettik ve henüz hiç ölüm yaşanmadı. Daha önceki yazılarımda anlattığım gibi larvaların tavuk yemi olarak kullanımı ve manav atıkları ile desteklenmesi küçük ölçekli üretim yapmak isteyenler için yem maliyetlerini nerede ise sıfıra düşüren harika bir model. 100 tavuk için günlük 750 gram taze larva üretmek tavukların ihtiyaç duyduğu protein ve yağ ihtiyacını fazlası ile karşılıyor. Sebze-meyve atıkları ile desteklendiğinde tavuklar için gerekli besin ihtiyacı tamamlanmış oluyor. 2 aydır bu ölçekte yaptığım denemelerde aldığım sonuçlar cesaret verici ve tüm adaylara öneriyorum. Kaba bir hesapla bir dişi sinek bir tavuğun ihtiyacı olan larva kadar yumurta veriyor(Bu rakamı, yumurta ve larva kayıplarını göz önünde bulundurarak veriyorum). 100 tavuk için teorik olarak günde 100 çiftleşmeye ihtiyaç var. 12 günlük larva besleme periyodunu hesaba katacak olursak ve ihtiyaç duyulan sinek sayısını 2 kat artırarak hesap yaptığımızda 400 sineklik bir popülasyonu bunu da 12 gün ile çarparsak 5000 sineklik bir koloni elde ediyoruz. 2000 sineklik 3 kafes düzenli bir döngü ve larva akışı sağlamak için yeterli olacaktır. Metrekareye 50 bin larva 12 günlük beslenme sonunda yaklaşık 2 kg/metrekare taze larva verecektir. Bu larvaların 750 gr her gün tavuklara vereceğiz. 12 gün için toplam 8 kg larvaya ihtiyacımız var. Larva beslemek için gerekli alan 4 metrekare ve her metrekareye toplam 50 kg %80 nem içerdiğini varsaydığımız sebze meyve atığını birinci beşinci ve sekizinci gün üç eşit parçada vereceğiz. Temin edilmesi gereken atık miktarı toplam 200 kg. Günde yaklaşık 20-30 kg olarak hesaplanabilir. Larva beslenmesi için kullanacaklarınız dışında tavuklara da vermeniz gereken sebze meyve atığına ihtiyaç var unutmayalım.
Özet:
1.       Üç kafeslik bir setup
2.       4-6 metrekare beslenme alanı(60x40 cm boyutlarında kasa kullanacak olursanız 16-24 kasa)
3.       Günde 20-30 kg sebze meyve atığı
4.       Parçalama-Eleme-Nem oranını düşürmek için kepek-Ön fermantasyon için yeterli atık bidonu gibi major alet ve sarf malzemeleri






25 Nisan 2019 Perşembe

Larva beslenmesi üzerine…




Yumurtalardan çıkan minik larvaların kaliteli sindirimi kolay bir başlangıç mamasına ihtiyacı vardır. Larva kaybını ve gelişimini etkilediğinden başlangıç maması üzerine çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Miktar olarak az kullanıldığı ve bu nedenle maliyeti çok artırmadığı için tavsiye edilen en besleyici başlangıç maması için yaygın olarak önerilen formül “Gainesville House Fly Diet”
Buğday kepeği %50
Soya Unu %30
Mısır unu %20
5 kısım bu karışıma 6 kısım su ilave edilerek hazırlanıyor(; Hogsette 1992)
5 gün sonra artık gözle görülebilir boyuta gelen larvalar %60-70 civarı nem içeren beslenme ortamına taşınabilirler. Metrekarede 50 bin larva hesabı yapabilmek için bu 5 günlük larvaların birim ağrılıktaki sayılarını bilmek gerekiyor. Larvaların iştahla yemeye başladıkları dönemde ne ile beslendiğine göre gelişim hızları biyolojik döngü süresi, sinek ağırlıkları, yumurta sayıları ve prepupa besin içeriği önemli değişikliklere uğruyor. En kolay ulaşılabilir mama olarak sebze meyva atıkları ve mutfak atıklarından yararlanılabilir. Gübre de larva beslenmesinde kullanılabilir ancak büyük baş hayvan gübresinin içeriğindeki yüksek selüloz nedeni ile sindirilebilirliği oldukça düşük. Sebze ve meyva atıklarında ise kuru madde oranı %15-30 civarında ve selülozik komponentlerini(kabuk) de düşmek gerekiyor. Mutfak atıklarının besin değeri daha yüksek bu nedenle daha az mamayla daha çok larva elde edilebilir.
Sonuç olarak larva beslenmesinde kullanılacak atıkların hacmini hesaplarken atık türünün de göz önünde bulundurulması lazım. Sebze meyva kullanılacaksa bunların parçalanması ve sindirilebilirliğini artırmak için ön fermantasyonu çok yararlı. Bu nasıl yapıyoruz?. Plastik atık bidonlarına ağzına kadar bu parçalanmış karışımı dolduruyoruz. Bir miktar laktobasil eklenmeli(Ekşimiş yoğurt ya da kendi kültürünüzden kullanabilirsiniz) Kapağa ince bir çivi ile küçük bir delik açıyoruz. Sıcak bir ortamda bir hafta bekletiyoruz.
Eğer larvalar kasalarda beslenecek ise mama kalınlığı 7-8 cm geçmeyecek kalınlıkta olmalı. Kasalar azot miktarı çok yüksek ve aerobik fermantasyon olacağından hızla ısınacak ve kuruyacaklar. Takip ederek larvaları strese sokmayacak şekilde karıştırmak ve su ile soğutmak gerekebilir. Isınmayı 45 dereceye kadar sorun etmeyin. Larvaların besinleri sindirmek için gerekli optimum ısı bu dereceye yakın değerler.
Mamanın fermantasyonu ve parçalanması sonrasında elenmesi için de önemli bir avantaj sağlayacak. Prepupa aşamasına geçen larvaları gördüğünüzde 3 gün ortamı kurumaya bırakın elemede kolaylık sağlayacaktır. Geç larva ve erken prepupa aşamasındaki bu larvalar besin değeri açısından en iyi durumdaki formlardır. Prepupaları göçe zorlamak isterseniz kutunun altına daha büyük bir kutu daha yerleştirin. Kaba talaş serpin(bu göç eden larvaların üzerindeki suyu da emecek) ve içerideki kutuyu ılık suyla ıslatın. Oldukça nemli hale gelmesi lazım. Kısa süre içerisinde kutunun kenarlarından yukarı doğru çıkmaya başlayacaklar. Bu yöntemi kolonini idamesi için kullanacağınız prepupaları sağmak için öneririm. Ancak deneyimlerime göre eleme yöntemi ile larva hasatı daha hızlı ve efektif. Larvaların beslenme ortamının aşırı nemlenmesi ve sızıntı suyunun oluşması kullanılacak atığa göre değişiklik gösterir. Sebze meyva ya da mutfak atıkları kullanacaksanız nemi azaltacak coco peat(Hindistan cevizi kabuğu) ya da kepek gibi malzemeler ekleyebilirsiniz.
 Hasat edilen larvaları tavuklarınıza canlı olarak verebilirsiniz. Özellikle mama olarak gübre kullanmıyorsanız canlı olarak verilmesinin tavukların gut sağlığına çok olumlu etkisi olduğu kanıtlanmış. 13-15 derece ısıda kuru bir depolama alanı ayarlayabilirseniz larvalarınızı günlerce saklayabilirsiniz. Larvalar yüksek yağ içerir ve öldüklerinde kurutulsalar dahi oksidasyona(acıma) uğrar. O yüzden yağsızlaştırmak gerekiyor. Bu noktadan sonra larvaların işlenmesi başlığına geçiyoruz ki ayrı bir yazı konusu olacak

19 Mart 2019 Salı

Yeni Sezon... Sıkça Sorulan Sorular



İlk kez BSF yetiştiriciliğine başlayacak olanlar için denemelerimden öğrendiklerimle eski yazımdaki bazı noktaları değiştirerek bir kılavuz hazırladım. Tekrarlar olabilir. Sorular geldkçe genişleteceğim.

Ne kadar larva almalıyım?
Bu üretim ölçeğinize, coğrafyanıza ve cesaretinize bağlı. Güneyde yaşıyorsanız sezon uzun süreceğinden daha sınırlı bir alımla başlayarak 1.5 ay kaybetmeyi göze alabilirsiniz. 3000-5000 larva yeterli olacak, her şey yolunda giderse bir sonraki kuşakta yeterli büyüklükte bir koloni sahibi olabileceksiniz. Karasal iklim bölgesinde yaşayanların 10 bin larva ile başlamaları ideal olanı. Tavuk ve balık beslemesinde kullanmak isteyenler ya da üretici olup larva satışı yapmayı planlayanlar için bu söylediklerim. Hobi ölçeğinde yapılacak denemelerde bu sayılarınların altında larva stoğu yeterli olacaktır.

Nasıl bir set-up tercih etmeliyim?
Bu konuda değişik seçenekler var. Ben kendi önerimi ileteyim araştırmalarınızla farklı bir tasarımı tercih edebilirsiniz. Modüler bir tasarım öneririm. 90x90 taban alana sahip 170cm yükseklikte tül ya da sineklikten bir kafes ve bu kafesin asılacağı bir konstrüksiyon. Bu model eawag sitesinde gayet güzel anlatılıyor.

Larva beslenmesini nasıl yapacağım?
Larvalar için plastik kasalar ya da birkaç büyük boy beslenme yatağı ya da yerde hazırlanmış beton havuzlar tercih edilebilir. Larva stoğu arttıkça beslenme için gerekli atıkları toparlamak zorlaşabilir. Atıklar olduğu gibi larvalara verildiğinde daha yavaş tüketilirler. Mümkün olduğu kadar küçük parçalara doğranmalı(başlangıçta mutfak tipi bir parçalayıcı yeterli olur) ve plastik atık bidonlarında anaerobik ortamda bir hafta fermante edilmesi yüksek asidite nedeni ile karasinek larvalarını bertaraf ederken çürüme nedeni ile larvaların tüketim hızını da artırır. Sebze meyva atığı kullanılacak olursa yüksek su içeriği nedeni ile kepek kullanılarak kıvam verilmesi beslenme ortamında birikecek ve larvalar için toksik olan sızıntı suyunu azaltacaktır. Karasinek popülasyonu ve koku komşuları rahatsız edebilir. Bu nedenle sinek tuzakları yerleştirmelisiniz. Isı değeri 28 derecenin altına düşmesin. Kuşlar ve farelerin larvalara bayıldığını unutmayın.

Larvaların ayıklanmasını nasıl yapacağım?
Eğer küçük partikül boyutunda atıklarla beslemeyi becerdiyseniz eleyerek. Birkaç gün beslemeden ortamın kurumasını bekleyin işiniz kolaylaşacaktır. Aksi takdirde göç etmelerini beklemek dışında seçenek kalmıyor. Göç eden, bunu özellikle gece yapan ve 100 metre mesafeye kadar uzaklaşabilen larvaların toplanması için yatağın dışında bir önlem almalısınız. Bu kısmı sizin yaratıcılığınıza kalmış.

Larvalar hastalanır mı?
Evet çok dayanıklı olmakla beraber larvalarda kitlesel ölümler ve koloni çökmesi yaşanır. Endüstri için de önemli bir sorun. Üzerine çalışmalar yapılıyor. Eğer larva besleme ortamında larvalar kitlesel olarak ölüyor içleri boşalmış gibi hafif koyulaşmış olarak buluyorsanız tüm yatağı boşaltın canlı olanları kurtarmaya çalışmayın ve yatağı dezenfekte edin. Elinizde kalan diğer yataklardaki sağlıklı larvalarla yola devam edeceksiniz.

Larvaları nereden temin edebilirim?
Kim satıyorsa ondan alabilirsiniz. Sorularınıza sıkılmadan yanıt verecek üreticileri tercih edin. Sadece larva değil danışmanlık da aldığınızı göz önünde bulundurun. Benim tanıdığım tüm satıcılar böyle davranıyor zaten ama rekabet korkusu nedeni ile ketum davrananları tercih etmeyin. Siz üretici olduğunuzda bugünleri unutmayın ve paylaşımcı olun. Ne kadar çok üretici ve başarı hikayesi o kadar büyük pazar demektir.

19 Şubat 2019 Salı

Kış Aylarında Black Soldier Fly Larva Üretimi-Sonuçlar



Bu kış denemesini gerçekleştirdiğimiz BSF kolonisi kurulması ve larva üretimi sonuçlarını paylaşmak istiyorum. Üretime aşağıda ölçülerini verdiğim serada başlandı.

Yükseklik: 200cm
En: 170cm
Derinlik: 220m




Sera Güney cephe ve gün boyu ışık alacak şekilde pozisyonlandırıldı. Yaklaşık 1500  prepupa BSF larvası sera içerisine ağzı açık bir kutu içerisinde ve kaba talaş ile üzeri örtülerek kuru ve stressiz bir ortamda yerleştirildi.

60 Watt UVA-UVB lamba 500 Watt halojen ile zamanlayıcı kullanılarak sabah 00:6-00:8 ve akşam 17:30-20:00 arasında çalışacak şekilde ışık ve UV desteği sağlandı. 3000 Watt elektrikli sıcak hava üfleyen bir ısıtıcı ile ortam ısısına göre değişen şiddette çalışan bir ısıtma sistemi kuruldu. Başlangıçta nebülizatör ile ancak yeterli nem düzeyi sağlanamadığı ve su rezervuarı küçük olduğu için verim alamadığımızdan 10 litre kapasiteli serinletici kullanılarak nemlendirme yapıldı. Bir kablosuz modem ve buna bağlı bir HD IP kamera kullanılarak sera ortamı sürekli olarak gözlendi. Nem ve ısı sensörleri ortam nemi verileri Raspberry Pi sunucu üzerinden kontrol edilerek uzak sunucu veritabanına yazıldı. Bir Web arayüzü geliştirilerek nem ve ısı değişiklikleri ve kayıtlar izlendi.

Dış ortam ısısı -15 civarına düştüğü zamanlarda bile gece ve gündüz ısıları 23-32 derece arasında ortam nemi %50 ve üzerinde tutulabildi. Daha önceki yoğun yapay ışık ve daha az gün ışığı sağlanabilen denemeye göre belirgin olarak daha fazla çiftleşme gözlendi.
Güneşli kış günlerinde sera içi ısısı 45 dereceye kadar yükseldiği için karşılık olarak kurulan 100 m3/saat kapasiteli iki aspiratör ile sera havası soğutuldu. Sera duvarlarında oluşan yoğunlaşma nedeni ile BSF’lere ayrıca su verilmedi. Pupalardan sinekler çıkmaya başladıklarında zeminde oluşan ıslaklık nedeni ve yüzey gerilimine bağlı olarak sinek kayıpları arttı. Bu nedenle zemin döşemesi değiştirilerek zeminde su birikimi engellendi.


Yumurtlama ortamına karton kartujlar yerleştirildi. Atraktan içine ve kartonlara bolca yumurta bırakıldığı görüldü. Küflenme, iklimlendirme, ıslaklık gibi sorunlarla yoğun uğraştan sonra larvalar görüldü.




Sonuç olarak BSF yetiştiriciliği ısıtma maliyetleri karşılanabilecek olursa Ankara gibi sert ve kuru kış koşullarında bile üretiliebiliyor. Ancak ülkemizde daha ılıman iklimlerin olduğu coğrafyaların varlığı ve enerji fiyatlarındaki, yükseklik nedeni ile buna değer mi analizini iyi yapmak lazım. Önümüzdeki baharda koloni kurmak isteyenler için kendime idame için ayırdığım stok dışında kalan larvaları gönderebileceğim.  2 ay sonra yeni koloninin başlangıç prepupa sayısı daha yüksek olacağından stok konusunda elimin daha rahat olacağını umuyorum

21 Aralık 2018 Cuma

Kış Aylarında Black Soldier Fly Larva Üretimi



BSFL üretimini yıl boyuna yaymak önemli bir aşamadır. Ancak özellikle kuzey bölgelerinde hem ısınma isterleri hem de aydınlatma önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Görece küçük bir ortamda sineklerin çiftleşme ve yumurtlaması için gerekli ısı ve nem sağlansa bile ışık gereksinimi yumurta verimi açısından kritik öneme sahip. Literatürde ve forumlarda bu konuda yapılan değerlendirmelerde, (sonuçlar biraz derinlemesine araştırıldığında) hemen hepsinin sera koşullarına sahip olduğu görülüyor. Yani doğal güneş ışığı var ve bu  yapay ışıklandırma ile destekleniyor. Sinek formunun 700 nm altında özellikle yeşil ve mavi dalga boyundaki ışığa hassas olduğu biliniyor. Ancak bunların hangi oranlarda kullanıldığı ışık şiddeti gibi parametreler açık değil. Son günlerde piyasaya sürülmüş LED BSF lambası iddia ettiği kadar etkili mi bilmiyorum. Görsellerinde kullandıkları ortamlar yine seralar. Tamamen kapalı hiç güneş almayan ortamlar için konu bence biraz karanlık. Yeterli verim aldığını iddia eden sitelerde de ticari bir kaygı seziyorum. Ama tüm bunları kesin olarak söylemek mümkün değil denemek gerekiyor.
Bu sene kış üretimi için yaptığım ilk denemelerin sonuçlarını paylaşmak istiyorum. Düzeneğim; yaz ayları için kullandığım yaklaşık 15 metrekarelik tavanı aydınlatmalı odada kuruldu. Denemelerim sırasında tamamen açık bir Ankara havasına nerede ise hiç denk gelmedim. Yapay ışık kaynaklarını ve uv lambalarını deneyerek çiftleşme ve yumurtlama verilerini toplamaya çalıştım. Edindiğim izlenimleri ve tavsiyelerimi şöyle sıralamak mümkün.

1-      Doğal güneş ışığı şart. Mümkünse sera. Eğer tavanı şeffaf bir odada üretecekseniz mutlaka güney cephe seçilmeli. Güneş ışığı aralık ayında o kadar eğiliyor ki odaya direk olarak nerede ise hiç ulaşmıyor.

2-      Metal Halide lamba 1kW denemesinde verim alamadım. UVA ve UVB içeren 30 Watt reptil lambası ve 10 Watt pür 420 nm UVA lamba sinekleri oldukça atrakte etti. Yararı olduğunu düşünüyorum.

3-      Önce 1 KW Metal Halide lambayı,  sonra ek olarak önce 150 sonra 300 watt florosan lambaları, Metal Halide ile değişik kombinasyonlarda denedim. Sinek davranışlarında belirgin bir değişim gözlemlemedim. Çok az çiftleşme ve yumurta alabildim

4-      Nem çok önemli. Sinekler açısından değil belki ama yumurtaların kuruması açısından yüksek nem kritik. Aldığım az sayıda yumurta öbekleri kuruma nedeni ile kaybedildi. Kreş ortamına aldığım yumurtaları da küf ve kuruma nedeni ile kaybettim. Dolayısı ile yumurtaların fertil olup olmadığını henüz bilmiyorum. Ortamı rehabilite ederek nemi en az yuzde 60 olacak şekilde yaptığım denemeler devam ediyor. Isı değeri 30 derecede stabil ancak elektrik kesintileri nedeni ile zaman zaman 18 derecelere düşüyor.

5-      Son olarak eklediğim 500 watt halojen belirgin bir şekilde çiftleşme davranışını etkiledi ve artırdı ancak yaz dönemi ile kıyaslandığında hala çok az. Daha çok güneş ışığı alacak çözümler şart. Tamamen kapalı ortamlarda yapılan başarılı üretimleri biraz fantastik ve inandırıcılıktan uzak buluyorum. Ticari olarak satılan LED lamba iş görebilir. Ben deneyeceğim ancak başka deneyenler olur sonuçlarını paylaşırsa sevinirim.

6-      Sonuç olarak üretimi kış aylarında sürdürmek mümkün. Verim az da olsa imkansız değil. Ancak iklimlendirme ve ışık isterlerini optimize etmek ve idamesi için önlemler almak şart. Yedek sistemler hazır olmalı. Lamba nemlendirici vs.  Daha amatör üreticilerin kış koşullarında bu işe başlamalarını önermiyorum cesaretleri kırılabilir.
Elde etmeyi umduğum larvaları talep edenlere bu ara göndermem mümkün olamayacak denemeleri sürdürmek için stoğa ihtiyacım var.

15 Kasım 2018 Perşembe

Black Soldier Fly Üretimi: Öneriler

Black Soldier Fly sezonu pek çok coğrafyada kapandı. Bu konuya ilgi duyan ve yetişiricilik yapmak isteyenler için başvuranlara ilk denemelerini kış aylarında yapmalarını tavsiye etmedim. Mevsim koşullarına bağlı iklimlendirme ihtiyaçları nedeni ile muhtemel bir başarısızlığın cesaretlerini kırmasını istemiyorum.  Ülkemizde farkındalık arttıkça BSFL yetiştiriciliği yaparak hayatını kazanma planları yapan girişimci sayısında da artış gözlemliyorum.  Bu alana yatırım yapmak isteyen bazı sermaye sahipleri ile de görüşmelerim oldu. Onlara da yaptığım bazı tavsiyeleri burada tekrarlamak istiyorum. Ülkemizde büyük ölçekli bir işletme deneyimi yok. Ya da ben bilmiyorum. Böcek yetiştiriciliğinin ekolojik yararları ülkemizin ihtiyaçları, protein için dışarı ödenen rakamlar düşünüldüğünde heyecan verici bir iş modeli gibi görünüyor.  Ancak ne yazık ki daha önceki bazı yazılarımda da işlediğim gibi BSFL proteini üretimi ve toptan satışı piyasadaki eşdeğeri olan balık unu ile karşılaştırdığınız zaman getirisi olan bir iş gibi görünmüyor. Toptan satışlara göre birim fiyatları karşılaştırılamayacak kadar yüksek olan parakende satışlar üzerinden yapılacak bir iş planı ise kısa bir süre sonra oluşacak rekabet nedeni ile hayal kırıklığına gebe.  Tuzu kuru Batılı ülkeler için böcek çiftçiliği 2030 yılında yaşanması muhtemel gıda krizine şimdiden yapılan bir hazırlık. Devasa ölçekte ve çok yüksek maliyetlerle kurulmuş bu tesislerin mevcut maliyetlerle karlı bir işletme olması olası değil. İşgücü maliyetleri düşük olan ülkeler farklı üretim modelleri ile uzun süredir büyük ölçekte üretim yapıyorlar. Birim maliyetleri oldukça düşük olduğu için karlılık ve pazar konusunda sorun yaşamıyorlar. Ülkemiz bu iki durumun ortasında koşullara sahip. İş gücü batılı ülkeler kadar yüksek olmamakla birlikte makinalaşma ve enerji maliyetleri hiç de az değil. Süreç solucan gübresinin hazin  hikayesine evrilmeden önce ülkemizdeki bazı koşulların düzelmesini zorlamak lazım. Bu konularda durumdan vazife çıkaracak üretici ya da üretici adaylarına ihtiyaç var.
1- Ülkemizdeki mevzuat konusunda hala bir ilerleme yok. Her üretici adayı İl-İlçe Tarım Müdürlüklerine ya da doğrudan Bakanlığa üretim izni için dilekçeyle başvurmalı. Başvurularının ağırlığını artırmak için ellerindeki tüm sosyal ya da siyasi gücü kullanmalarını öneriyorum. Olumsuz bir cevap verilmesi cesaretinizi kırmasın başvuru sayısı arttıkça üzerlerindeki baskı da artacak
2- Mevcut rakamlarla küçük ve orta ölçekli bir işletmenin toptan satış yaparak balık ve tavuk yemi üreticileri ile rekabet etmelerini pek olası görmüyorum. Tonlar ölçeğinde merdiven altı üretim yaparak ancak ayakta kalınabilir. O nedenle küçük ölçekli bir üretim tesisi kurarak deneyim kazanmaya başlanmalı. Hiç de uzak olmayan bir gelecekte mevcut durum sürdürülebilir olmadığından dönüşüme hazır olunmalı.
3- Böcek proteininin kullanım değeri yüksek. Pek çok ekolojik fayda söz konusu. Ama değişim değeri bununla uyumlu değil. Değerin değil fiyatın konuşulduğu günümüz dünyasında bu işi yaparken dönüştürdüğünüz çöpü, avlanmasına engel olduğunuz balığı, ticari yem tüketmekten kurtardığınız tavuğu, tasarruf ettiğiniz temiz su kaynaklarını, karbon emisyonunu düşünün ve cesur olun.  
4- Yakın çevrenizde üretim yapan küçük tavuk ya da balık işletmeleri ile konuşun. Onların yem maliyetlerini, sizden larva alarak yapacakları tasarrufu öğrenin. Buna göre belirleyeceğiniz kapasite ve bununla uyumlu gelir hedefi  koyun.
5- Eğer kendi tavuk ya da balık işletmeniz varsa ve coğrafyanız da uygunsa  hiç durmayın hemen fizibilite çalışmalarına başlayın. İşletmenin kendi atıklarını  ya da yakın bir yerden sağlayacağınız toksik kontaminasyonu olmayan atık kaynaklarını araştırın. Kendi küçük tavuk ve balık işletmesinde kullanmak üzere BSFL yetiştirmek isteyenlere özellikle destek vereceğimi unutmayın. 

23 Eylül 2018 Pazar

2018 yeni üretim modeli



2018 mayıs ayında ölçeklenebilir bir model geliştirmeye karar verdim. Amacım üretim tasarımının basit ve sürdürülebilir olmasıydı. BSF larva üretiminin aşamaları kabaca

Koloni kurulması
Yumurtaların toplanması
Larva kreşi
Larva beslenme
Hasat
Kurutma
Yağsızlaştırma(isteğe bağlı),

Şeklinde sıralanabilir. Her bir aşamanın tasarımında yaratıcı modeller geliştirmek gerekiyor. Fonksiyonel, ama basit ve verimli olmalı

10 bin larva ile ilk koloniniyi Ewag modelini kısmen değiştirerek kurdum. 

1.40x1x1 metre boyutlarında tül kafes, pupaların sineğe dönüşerek göç ettiği karanlık çıkım odası ve bu iki ortam arasında 25 cm boyutlarında geçiş kanalı.
Oldukça küçük  bir ortamda çok sayıda sineğin bulunması nedeni ile bir miktar kaygılıydım. Tavandan doğal ışık alıyordu ve yine yukarıdan pulvarize sulama yapılıyordu.
Yumurtaları atraktan üzerine ya da yakınına yerleştirdiğim yumurta yataklarından hasat etmeyi planladım ve bunun için bir kaç modeli 3D yazıcı ile çıkardım. Bu konuda tüm süreci birlikte yürüttüğüm dostum Gökhan Arel’in büyük katkısı oldu.
Yataklardan toplanan yumurtaları civciv yemi ve kepek karışımını uygun şekilde nemlendirilen başlangıç diyeti ile beslenmek üzere larva kreşine taşıdım. Yumurta yataklarını her 3 günde bir larvaların aynı yaşta olması için değiştirdim ve farklı kutulara yerleştirdim. Yaklaşık 5-7 gün içerisinde yumurtadan çıkan larvalar 5 gün sonra gözle görülebilir hale geldiler. Larvalar farklı kutulara konmasına  rağmen kutu dışına çıkarak hedeflediğim aynı boyda larva elde etme planımı bozdu bu nedenle farklı genişlikteki titreşimli eleklerle larvaları boyutlarına göre ayırdım. Sayarak metrekarede 50 bin olacak şekilde larva beslenme yataklarına yerleştirdim. Büyükbaş hayvan gübresi ile 14 gün boyunca besledim. Karşılaştığım en önemli sorun kompostlaşma sırasında oluşan ısı oldu. 45 derecenin üzerinde larvalar 4 saat içerisinde 50 derece bir kaç dakika içerisinde ölürler. Bu nedenle nemlendirme ve karıştırma yaparak ısıyı düşürmek gerekti. Diğer bir sorun karasinek popülasyonu. Ortam onlar için son derece atraktif ve larvaların bulunduğu ortamda hızla çoğalıyorlar. Olması beklenenden az olmakla beraber kapalı bir ortamda rahatsız edici bir popülasyona ulaşıyorlar. Bu nedenle larva beslenme yataklarının üzerini tül ile örttüm. Oldukça yararlı oldu ve üremeleri sınırlandı. Larvaları kendiliğinden göç edecekleri geç prepupa dönemini beklemeden geç larva ve erken prepupa döneminde eleyerek hasatını yaptım. Bu işlem için titreşimli elek ve fotofobik özelliklerinden yararlandım. 10 bin larvalık başlangıç sinek stoğundan yaklaşık 1,5 aylık süre sonunda 200 bin civarı larva hasat etmeyi başardım. 20 bin kadarını ikinci kuşak için ayırdım kalanlarını tavuklarım afiyetle yediler. Bu arada Tarım Bakanlığı Arge destek programına etlik piliç yetiştiriciliğinde BSF larvalarının rolünü çalışacağım araştırma projesine başvurdum. Kabul edilecek olursa yıllık bir kaç ton kapasiteli bir üretim modelini önümüzdeki sene deneme şansım olacak. Bu çalışmada larva beslenme ve hasatı konusunda farklı tasarımlar da denecek. 
Larva kurutma, yapay ışık ve yağsızlaştırma konusunda iklim izin verirse bir kaç deneme yapmayı planlıyorum